Sermo Lupi ad Anglos quando Dani maxime persecuti sunt eos quod fuit. Anno millesimo .viiii. ab incarnationi domini nostri Iesu Cristi.
Leofan men, gecnawað þæt soð is: þeos world is on ofste & hit nealacð þam ende. & þi hit is on worlde a swa lenge swa wirse, and swa hit sceal nyde ær antecristes tocyme, yfelian swiðe. Þis wæs on Æþelredes cyninges dagum gediht, feower geara fæce ær he forðferde. Gime se ðe wille hu hit þa wære, & hwæt siððan gewurde. Understandað eac georne þæt deofol þas þeode nu fela geara dwelode to swiðe, & þæt litle getreowða wæron mid mannum, þeah hi wel spræcon. And unrihta to fela ricsode on lande, & næs na fela manna þe hogode ymbe þa bote swa georne swa man scolde, ac dæghwamlice man ihte yfel æfter oðrum, & unrihta rærde & unlaga manega ealles to wide geond ealle þas þeode.

And we eac forðam habbað fela bersta & bismra gebiden, and gif we ænige bote gebidan sculon þonne mote we þæt to Gode earnian bet þonne we ær ðisum didon. Forðam mid micclum earnungum we geearnodon þa yrmða þe us on sittað, & mid swiðe micelan earnungan we þa bote motan æt Gode geræcan, gif hit sceal heonanforð godigende wurðan. La hwæt, we witan ful georne þæt to micelan bryce sceal micel bot nide, & to micclan bryne wæter unlitel, gif man þæt fir sceal to ahte acwæncan. And micel is nydþearf manna gehwilcum þæt he Godes lage gime heonanforð georne, & Godes gerihta mid rihte gelæste. On hæþenum þeodum ne dear man forhealdan micel ne litel þæs þe gelagod is to gedwolgoda wurðunge; and we forhealdað æghwar Godes gerihta ealles to gelome. & ne dear man gewanian on hæðenum þeodum, inne ne ute, ænig þara þinga þe gedwolgodan gebroht bið & to lacum betæht bið. And we habbað Godes hus, inne & ute, clæne beripede, & Godes þeowas sindon mæðe & munde gewelhwar bedælede. And gedwolgodan ðenan ne dear man misbeodan on ænige wisan mid hæðenum leodum, swa swa man Godes þeowum nu deð to wide, þar cristene scoldon Godes lage healdan & Godes þeowas griðian.

Ac soð is þæt ic secge: ðearf is þare bote forðam Godes gerihta wanodan nu lange innan þisse þeode on æghwilcum ende, and folclaga wirsedo:: ealles to swiðe. And halinessa sindon to griðlease wide, and Godes hus sindon to clæne beripte ealra gerihta & innan bestripte ælcra gerisena. And godcunde hadas wæron nu lange swiðe forsawene. & wuduwan fornydde /83/ on unriht to ceorle & to manega foryrmðe, & earme men beswicene & reowlice besirwde, & ut of þisum earde wide gesealde swiðe unforworhte fremdum to gewealde; and cradolcild geþeowode þurh wælreowe unlaga, : : : : : : : : : . & freoriht fornumene & þrælriht genirwde & ælmesriht gewanode. Frige men ne motan wealdan heora sylfna, ne faran þar hi willað, ne ateon heora agen swa swa hi willað; ne þrælas ne moton habban þæt hi agon, on agenan hwilan, mid earfeðan gewunnen, ne þæt þæt heom, on Godes est, gode men geuðon, & to ælmesgife for Godes lufan sealdon. Ac æghwilc ælmesriht þe man on Godes est scolde mid rihte georne gelæstan, alc man gelitlað oððe forhealdeð, forðam unriht is to wide mannum gemæne & unlaga leofe. And raðost is to cweðenne, Godes laga laðe & lara forsawene; & þæs we habbað ealle þurh Godes irre bismor glome, gecnawe se þe cunne. And se berst wurð gemæne, þeah man swa ne wene, ealre þisse þeode, buton God beorge.

Forðam hit is on us eallum swutol & gesene þæt we ær ðisan oftor bræcon þonne we betton, & þi is þisse þeode fela onsæge. Ne dohte hit nu lange inne ne ute, ac wæs here & hunger, bryne & blodgite on gewelhwilcum ende oft & gelome. And us stalu & cwalu, stric & steorfa, orfcwealm & uncoðu, hol & hete, & ripera reaflac derede swiðe þearle. And us ungilda swiðe gedrehton, and us unwidera foroft weoldon unwæstena; forðam on þisum earde wæs, swa hit þincan mæg, nu fela geara unrihta fela & tealte getriwða æghwar mid mannum. Ne bearh nu foroft gesib gesibban þe ma ðe fremdan, ne fæder his bearne, ne hwilc bearn his agenum fæder, ne broðor oðrum. Ne ure ænig his lif ne fadode swa swa he scolde, ne gehadode regolicce ne læwede lahlice. Ne ænig wið oðerne getrywlice þohte swa rihte swa he scolde, ac mæst ælc swicode & oðrum derede wordes & dæda; & huru unrihtlice unþegenlice mæst ælc oðerne æftan heaweð mid scandlican onscitan -- do mare gif he mæge.

Forðam her sind on lande ungetriwða micele for Gode & for worlde, and eac her sind on earde. Ealra mæst hlafordswice se bið on worlde þæt man his hlafordes sawle beswice. And ful micel hlafordswice eac bið on worlde, þæt man his hlaford of life forræde, oððe of lande lifigendne drife, ægðer is geworden on ðisum earde, on mistlice wisan hlafordswican manega: Eadweard man forrædde & siððan acwealde & æfter þam forbærnde. & godsibbas & godbearn to fela man forspilde /84/ wide geond þas þeode, And ealles to mænige haligestowa eac ða forwurdon þurh þæt þe man sume men ær swa gelogode swa swa manna ne scolde, gif man on Godes griðe mæðe witan earde.

And cristenes folces to fela man sealde ut of þisan earde, nu ealle hwile, & eac þæt is gode lað, gelife se þe wille. And eac we witan ful georne hwan seo yrmð gewearð þæt fæder gesealde his bearn wið wurðe, and bearn his modor, & broðor oðerne fremdum to gewealde. And eal þæt sindon micele & egeslice dæda, understande se ðe wille. And git hit is mare & mænigfealdre þæt derað þisse þeode: mænige sind forsworene & swiðe forlogone & wed synd to brocene oft & gelome, & þæt is gesyne on þissere þeode þæt us Godes irre hetelice on syt, gecnawe se ðe cunne.

La! Hu mæg mare scamu þurh Godes irre mannum gelympan þonne us deð gelome for agenum gewirhtum? Ðeah þræla hwilc hlaforde ætleape &, of Cristendome to wicinge wurðe gemæne, and hit æfter þam eft gewurðe þæt wæpengewrixl wurðe gemæne þegne & þræle, gif þræl þone þegen fullice afille, licge ægilde ealra his mægðe; and gif se þegen þone þræl þe he ær ahte fullice afille, gilde þegengilde. Ful earhlice laga & scandlice nydgild, þurh Godes irre, us sind gemæne; understande se þe cunne. And fela ungelympa gelimpð þisse þeode oft & gelome. Ne dohte hit nu lange inne ne ute, ac wæs here & hæte on gewelhwilcan ende oft & gelome, & Engla nu lange eal sigelease & to swiðe geyrgde þurh Godes irre. & flotmen swa strange þurh Godes þafunge, þæt oft ongefeohte afealleð tyne, & twegen oft twentig, & hwilum læs hwilum ma, eal for urum sinnum. And oft tyne oððe twelfe, ælc æfter oðrum, scændað & tawiað to bismore micclum ðæs þegnes cwenan & hwilum his dohtor oððe nydmagan, þar he on locað, þe læt hine silfne rancne & ricne & genoh godne ær ðæt gwurde. And oft þræl þone þegn þe ær wæs his hlaford cniht swiðe fæste & wircð him to þræle þurh Godes irre. Wala þare yrmðe and wala þare worldscame þe nu habbað Engla, eall for Godes irre. And oft twegen sæmen, oððe þri hwilum, hwilum drifað þa drafe cristænra manna fram sæ to sæ -- ut þurh þas þeode, gewilede togædere, us eallum to worldscame, gif we on eornost ænige scame cuðe oððe awoldan ariht understandan. Ac eal ne þone bismore þe we oft þoliað, we gildað mid weorðscipe þam þe us scændað. We him gildað singallice & hi us hynað dæghwamlice; hi hergiað /85/ & heawað, bændað & bismriað, ripað & reafiað, & to scipe lædað; And hwæt is -- la! -- ænig oðer on eallum þam gelympum buton Godes irre ofer ðas þeode swutol & gesene?

Nis eac nan wundor þeah us mislympe: forðam we witan ful georne þæt nu fela geara men na ne rohton foroft hwæt hi worhton wordes oððe dæda; ac wearð þes þeodescipe, swa hit þyncan mæg, swyþe forsyngod þurh mænigfealde synna & þurh fela misdæda: ðurh morðdæda & þurh mandæda, ðurh gytsunge & þurh gifernesse, ðurh stala & þurh strutunga, ðurh mansylena & þurh hæðene unsida, ðurh swicdomas & þurh searocræftas, ðurh lahbricas & þurh æswicas, ðurh mægræsas & þurh manslihtas, ðurh hadbrycas & ðurh æwbrycas, ðurh sibgelegeru & for mistlice forlegeru. And eac synd wide, swa we ær cwædon, þurh aðbrycas & þurh wedbrycas, and þurh mistlice leasunga forloren, & forlogen ma þonne scolde; and freolsbrycas & fæstenbrycas wide geworhte oft & gelome. And eac her synd on earde a Godes wiðersacan, apostatan abroðene, & cirichatan hetole & leodhatan grimme ealles to manega, and oferhogan wide godcundra rihtlaga & cristenra þeawa, & hocorwyrde disige æghwar on ðeode, oftost on ða þinge þe swiðost to Godes lage gebiriað mid rihte. And þi is nu geworden wide & side to ful yfelan gewunan þæt men swiðor scamað nu for godandædan þonne for misdædan; forðam to oft man mid hocere goda dæda hyrweð & godfyrhte leahtrað ealles to swiðe, & swiðost mantæleð & mid olle gegretað ealles to gelome ða þe riht lufiað & Godes ege habbað & syndæda eargiað be ænigum dæle. And þurh þæt se man swa deð þæt man, eal hyrwað þæt man scolde herian & to forð laðet þæt man scolde lufian, þurh þæt man gebryngeð ealles to maniga on yfelan geþance & on undæde, swa þæt him ne scamað na þeah hi singian swiðe wið God sylfne forwyrcan hi mid ealle. & for idelan onscitan. Hi scamað þæt hi betan heora misdæda, swa swa bec tæcan, gelice þam dwæsan þe for heora writan sare nellað beorgan ær hi na ne magan, þeah hi eal willan.

Ea la! Micel magon manega git hertoeacan eaðe beþencan þæs þe ic ana on rædinge ne mihte fullice asmeagan, hu earmlice hit gefaran is nu ealle hwile innan þisse earman forsingodre þeode. And smeage huru gehwa georne hine sylfne, & þæs na ne gelatige /86/ ealles to lange. Ac nu, on Godes naman, uton don swa us neod is, beorgan us silfum swa we geornost magon, þi læs we ætgædere ealle forweorðan.

And uton don swa us þearf is, gebugan to rihte & be sumon dæle unriht ascunian & forlætan, & betan swiðe georne þæt we ær bræcan; uton creopan to Criste & bifigendre heortan clipian gelome & geearnian his mildse:: ; uton God lufian & His lagum filigan, & gelæstan swiðe georne þæt þæt we beheton þa we fulluht underfengon, oððe þa þe æt fulluhte ure foresprecan wæron; and uton word & weorc rihtlice fadian, & ure in geþanc clænsian georne, & að & wed wærlice healdan, & sume getriwða habban us betweonan buton uncræfton. And utan gelome understandan þone micclan Dom þe we ealle to sculon, & beorgan us georne wið weallendan bryne helle wites, & geearnian us ða mærða & ða myrhða þe God hæfð gegearwod þam þe his willan on worlde gewyrcað. God ure helpe, Amen. Sit nomen Domini benedictum, et reliqua.